كروسينسكى ( مترجم : عبد الرزاق دنبلى " مفتون " )

16

سفرنانه كروسينسكى ( فارسى )

را مورد بررسى قرار دهند . مطالب سفرنامهء كروسينسكى را مىتوان به سه فصل تقسيم كرد « 1 » . فصل اول - شرحى درباره اوضاع اجتماعى ايران در اواخر سلسلهء صفوى به ويژه در دورهء شاه سليمان ( صفى دوم ) ( 1105 - 1077 / 1694 - 1666 ) و شاه حسين يكم ( 1135 - 1105 / 1722 - 1694 ) و علل فرسودگى و سقوط صفويه مىباشد . فصل دوم - چگونگى نضج گرفتن افاغنه و شرح احوال و خصوصيات آنان ، علل خصومت افغان‌ها با ايران ، شرحى از بزرگان افغان ، دلايل حمله به ايران - كرمان ، شيراز و اصفهان - و سقوط اصفهان و پايان اقتدار دولت صفوى است . فصل سوم - جلوس محمود افغان بر تخت سلطنت و آغاز حكومت افاغنه ، قتل عام اصفهان ، رفتار طهماسب دوم پس از سقوط اصفهان ، عدم لياقت محمود در نگاهدارى حكومت ، عدم تعادل روحى محمود ، كشته شدن محمود افغان ، جانشينى اشرف و بالاخره اوضاع اجتماعى ايران در اواخر حكومت افغان مىباشد . در خاتمه وظيفه خود مىدانم كه از دانشمند گرامى آقاى عبد الحسين حائرى رياست محترم كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى ( ميدان بهارستان ) و راهنمائى ايشان در مقابله نسخ ، صميمانه تشكر كنم . هم‌چنين از همكاران محترم كتابخانهء ملى ملك ، سرپرست محترم كتابخانه ، و كتابداران محترم آقاى غياثى و آقاى به نشاط كه تسهيلاتى در جهت استفاده اينجانب از نسخ خطى به وجود آوردند ، بىنهايت سپاسگزارم . كليه توضيحات در پاورقىها و در داخل پرانتزها از مصحح كتاب است . مريم مير احمدى تهران - خرداد ماه 1362

--> ( 1 ) - مقايسه شود با لارنس لاكهارت : انقراض سلسلهء صفويه ، ترجمه اسماعيل دولتشاهى ، ( تهران 1344 ) ص 610 .